Ministerstwo Sprawiedliwości rozpoczyna kompleksową reformę systemu biegłych sądowych, który dziś obejmuje ok. 13 tys. ekspertów i blisko 1 tys. instytucji opiniujących

Głównym celem projektowanej reformy jest stworzenie spójnego i przejrzystego systemu opiniowania. Obecny stan, oparty na rozproszonych regulacjach, jest wskazywany przez ekspertów jako jedna z głównych przyczyn przewlekłości w sądach. Brak jednolitych zasad weryfikacji kompetencji, nierówny poziom opinii oraz niedobór biegłych w niektórych specjalnościach prowadzą do wydłużania postępowań i konieczności sporządzania opinii uzupełniających.

Kluczowe założenia reformy

Powołanie Państwowej Komisji Certyfikacyjnej - niezależnej instytucji jako centralnego organu administracji rządowej, odpowiedzialnej za weryfikację kandydatów oraz nadzór nad biegłymi i instytucjami opiniującymi.

Wprowadzenie systemu certyfikacji - obejmującego ocenę wiedzy specjalistycznej i umiejętności praktycznych, zakończonego wydaniem certyfikatu na 5 lat, z możliwością odmowy, zawieszenia lub cofnięcia.

Określenie wymogów dla biegłych - wprowadzenie jednolitych kryteriów dotyczących doświadczenia, kwalifikacji, niekaralności i zdolności do wykonywania funkcji.

Utworzenie Krajowego Rejestru Biegłych Sądowych i Instytucji Opiniujących - centralnej bazy danych o biegłych, ich specjalnościach, doświadczeniu oraz ocenach pracy.Obowiązkowe szkolenia - minimum 15 godzin z zakresu przepisów dotyczących statusu biegłego, jego praw, obowiązków oraz wymogów formalnych opinii i aspektów etycznych sprawowania funkcji, z wyłączeniem osób posiadających wykształcenie prawnicze oraz system stałego podnoszenia kwalifikacji.

Standaryzacja badań - powołanie zespołów do ujednolicenia metod badawczych oraz opracowania wytycznych dotyczących czasochłonności opinii i kryteriów certyfikacji.

Cyfryzacja i mObywatel - wprowadzenie elektronicznej legitymacji biegłego w aplikacji mObywatel oraz obowiązku posiadania konta w portalu informacyjnym, służącego m.in. do obsługi czynności związanych z wydawaniem opinii.

Certyfikacja instytucji - objęcie instytucji opiniujących systemem certyfikacji, uzależnionym od spełnienia wymogów kadrowych, technicznych i organizacyjnych, z możliwością wyłączenia wybranych instytucji publicznych.

Projekt przewiduje także powołanie Rady Biegłych - organu opiniodawczo-doradczego przy ministrze sprawiedliwości. Rada będzie reprezentować środowisko biegłych, opiniować zmiany systemowe oraz zgłaszać inicjatywy służące poprawie jakości opiniowania.

Ministerstwo Sprawiedliwości