Systemy promocyjne typu piramida na pierwszy rzut oka przypominają firmy działające w formule marketingu wielopoziomowego (MLM), który – co do zasady – jest legalny

Różnica jest taka, że w legalnym MLM zyski pochodzą przede wszystkim ze sprzedaży produktów, a w projekcie typu piramida możliwość otrzymania korzyści materialnych jest uzależniona głównie od wprowadzenia nowych osób do systemu.

Postępowania przeprowadzone przez UOKiK wykazały, że właśnie w taki sposób działały zarejestrowane w USA spółki iGenius oraz International Markets Live. Choć firmy te deklarują działalność edukacyjną, ich model funkcjonowania spełnia określoną w przepisach definicję zabronionych systemów promocyjnych typu piramida, w których uczestnicy wynagradzani są głównie za rekrutację kolejnych osób, a nie za sprzedaż produktów. 

iGenius

Zarejestrowana w Stanach Zjednoczonych spółka iGenius za pośrednictwem platformy igeniusglobal.com oferuje szkolenia online z inwestowania przez internet. W zamian za jednorazową opłatę w wysokości od niespełna 100 dolarów do około 1500 dolarów internauci otrzymują miesięczny dostęp do wybranych treści. Jednocześnie są zachęcani, by dołączyć do programu partnerskiego promującego platformę, w którym po opłaceniu stałego abonamentu za dostęp do platformy, będą mogli otrzymać wynagrodzenie za rekrutowanie kolejnych członków.

Wielu robiło to np. poprzez intensywne działania w mediach społecznościowych (zdaniem spółki niezgodnie z modelem biznesowym iGenius).

W przekazach promotorów iGenius dominowała narracja, że dzięki platformie każdy może zostać milionerem i w mgnieniu oka zmienić swoje życie. Wyobraźnię nowych członków miały pobudzać zdjęcia epatujące bogactwem czy relacje z egzotycznych podróży.

To charakterystyczne dla systemów promocyjnych typu piramida, które kuszą członków atrakcyjnym wynagrodzeniem za rekrutację kolejnych osób oraz budowanie struktury sprzedażowej – co ostatecznie potwierdziło postępowanie przeprowadzone przez UOKiK.

W rozstrzygnięciu wobec spółki iGenius Prezes Urzędu nakazał zaprzestanie opisanej praktyki i nałożył 14.668.589 zł kary.

Decyzja jest nieprawomocna. Spółka może odwołać się od niej do sądu.

International Markets Live

Spółka International Markets Live (IML) – mająca, podobnie jak iGenius, siedzibę w USA – jest właścicielem platformy internetowej im.academy (4 listopada 2024 r. zmieniła nazwę i adres internetowy na https://iyovia.com/). Za jej pośrednictwem sprzedawała cyfrowe produkty i usługi edukacyjne z zakresu rynków finansowych, kryptowalut oraz e-commerce w ramach miesięcznych dostępów do pakietów zwanych akademiami.

W celu promocji swojej działalności IML prowadziła program partnerski. Aby do niego wejść, w momencie rejestracji należało zaakceptować warunki określone w umowie Niezależnego Przedsiębiorcy (IBO od Independent Business Owner), uiścić opłatę początkową oraz dokonywać comiesięcznych wpłat w tej samej wysokości. IBO otrzymywał prowizje w oparciu o skuteczną sprzedaż produktów i usług IML dokonywaną osobiście lub przez partnerów, których zwerbował do struktury sprzedaży.

Postępowanie przeprowadzone przez UOKiK wykazało, że korzyści z udziału w programie były uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia nowych członków, co świadczy o tym, że spółka prowadziła system promocyjny typu piramida. Dlatego Prezes Urzędu nałożył na International Markets Live 9.483.604 zł kary, stwierdzając jednocześnie, że zaniechała ona stosowania niedozwolonej praktyki 23 maja 2025 r. (decyzja jest prawomocna).

Podobnie jak w przypadku iGenius, Prezes UOKiK wydał wcześniej wobec International Markets Live ostrzeżenie konsumenckie i zawiadomił organy ścigania.

LS

UOKiK

foto: Pixabay