W grudniu 2018 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wydał orzeczenie w sprawie, w której podstawą był brak aktywności procesowej pozwanych. Nie stawili się oni na rozprawę i nie złożyli odpowiedzi na pozew

Sąd Okręgowy z jednej strony uznał, że brak było podstaw do wydania nakazu zapłaty i skierował sprawę na rozprawę, przyznając tym samym, iż zachodzi potrzeba zbadania klauzul umownych pod kątem ich ewentualnej abuzywności. Z drugiej jednak strony, wobec niestawiennictwa pozwanych na rozprawie, sąd wydał wyrok zaoczny, uznając tym samym, że analiza postanowień umownych nie jest konieczna.

Rzecznik Finansowy, po analizie akt sprawy, uznał, że doszło do rażącego naruszenia praw konsumentów. W 2022 r. skierował do Sądu Najwyższego skargę nadzwyczajną, zarzucając m.in.:

- naruszenie konstytucyjnych zasad ochrony konsumenta i praworządności,

- pominięcie obowiązku sądu w zakresie badania abuzywności klauzul umownych w kredycie frankowym,

- naruszenie prawa do rzetelnego procesu, gwarantowanego przez art. 2 i art. 76 Konstytucji RP oraz Dyrektywę 93/13/EWG.

Sąd Najwyższy w wyroku z 22 października 2025 r. (sygn. akt II NSNc 388/23) uznał skargę Rzecznika Finansowego za zasadną i uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że „Sąd pierwszej instancji, wydając wyrok zaoczny wobec konsumentów, nie przeprowadził weryfikacji postanowień umownych pod kątem ich ewentualnej abuzywności. Takie działanie narusza konstytucyjną zasadę ochrony konsumenta oraz standardy wynikające z prawa unijnego”.

Sąd Najwyższy podkreślił również, że w sprawach z udziałem konsumentów sądy nie mogą poprzestać na formalnym stosowaniu przepisów procesowych, jeżeli prowadzi to do pozbawienia strony słabszej ochrony wynikającej z Konstytucji i prawa UE.

— Sąd Najwyższy przypomina, że obowiązek badania nieuczciwych warunków umownych jest niezależny od inicjatywy procesowej konsumenta i wynika bezpośrednio z prawa unijnego. Co istotne z tego obowiązku nie zwalnia sądu również brak aktywności po stronie konsumenta — wskazuje mec. Anna Wołyniak, radca prawny z Departamentu Klienta Rynku Bankowego i Kapitałowego w Biurze Rzecznika Finansowego.

LS

Rzecznik Finansowy